پنجشنبه ۰۹ بهمن ۱۴۰۴ - January 29 2026
فرشته فریادرس روزنامه نگار در گزارشی در روزنامه تعادل نوشت: با آغاز گام دوم خصوصیسازی خودروسازان دولتی، ۴۲ درصد از سهام شرکت سایپا بهصورت بلوکی و از طریق مزایده در بورس عرضه خواهد شد. در میان خریداران احتمالی، کرمانموتور که هماکنون حدود ۹ درصد سهام این شرکت را در اختیار دارد، بهعنوان جدیترین گزینه برای تصاحب کرسیهای هیأتمدیره مطرح است. در مقابل، حضور بابک زنجانی مشروط به تسویه بدهیهای معوق به دولت است و از آنجا که این تسویه هنوز نهایی نشده، احتمال حذف نام او از فهرست نهایی خریداران بالا است.
این شرایط نشان میدهد که در فرآیند خصوصیسازی، اعتبار، توان مالی و شفافیت عملکردی خریدار اهمیت بیشتری از صرفاً اعلام آمادگی دارد و دولت مایل است مالکیت سایپا به دست افرادی یا شرکتهایی برسد که توانایی مدیریت صنعتی پایدار و مطمئن را داشته باشند. با وجود این واگذاری مهم، سهم ایدرو حفظ شده و نظارت حاکمیتی همچنان ادامه خواهد داشت؛ نکتهای که نشان میدهد دولت قصد خروج کامل از صنعت خودرو را ندارد. رقابت میان کرمانموتور، ماموت خودرو و سایر متقاضیان، در کنار حذف یا تعلیق برخی گزینهها، آینده مدیریتی سایپا را به یکی از مهمترین پروندههای اقتصادی ماههای پیش رو تبدیل کرده است.
چرایی واگذاری ۴۲ درصد سهام
پس از موفقیت نسبی در واگذاری ایرانخودرو، دولت حالا نوبت به سایپا داده است تا گام بعدی خصوصیسازی خودروسازان دولتی برداشته شود. عرضه بلوکی ۴۲ درصد از سهام این شرکت در بورس، میتواند نقش تعیینکنندهای در ترکیب مالکیتی و هیأتمدیره سایپا ایجاد کند و مسیر مدیریت این خودروساز بزرگ را به سمت بخش خصوصی هدایت کند. این واگذاری نهتنها اهمیت سرمایهگذاری صنعتی و مالی را بهوضوح نشان میدهد، بلکه رقابت بین بازیگران بزرگ و معتبر صنعت خودرو را نیز آشکار میکند.
از این رو، گام دوم خصوصیسازی خودروسازان دولتی کشور وارد مرحله اجرا شده و نام کرمانموتور بهعنوان یکی از جدیترین خریداران سایپا مطرح است.
نخستین مرحله واگذاری سهام خودروسازان دولتی بهمنماه سال گذشته و با خصوصیسازی ایرانخودرو آغاز شد. اکنون و پس از گذشت حدود یک سال، نوبت به گام بعدی این فرآیند و واگذاری سهام شرکت سایپا رسیده است. بر اساس اعلام پیشین علی شیخزاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، در صورت نهایی شدن ارزیابیها، ۴۲ درصد از سهام این شرکت بهصورت بلوکی و از طریق مزایده، در نیمه نخست بهمنماه امسال در بورس عرضه خواهد شد.
واگذاری بلوکی سهام سایپا در قالب مزایده، بخشی از گام دوم خصوصیسازی خودروسازان دولتی است. هدف دولت از این اقدام، کاهش تصدیگری در صنعت خودرو، افزایش رقابتپذیری و جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی است.
بررسیها نشان میدهد در صورت واگذاری این میزان از سهام تودلی سایپا، سهم سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) که حدود ۱۸ درصد است، بدون تغییر باقی میماند و این سازمان همچنان یک کرسی در هیأتمدیره سایپا خواهد داشت.
البته این موضوع ریشه در تصمیم سال گذشته ایدرو دارد؛ زمانی که شرکت مادر تخصصی صنایع خودرویی کشور، طی نامهای به هیئت دولت خواستار حفظ حداقل ۲۰ درصد از سهام تودلی ایرانخودرو و سایپا برای تضمین نظارت حاکمیتی و جلوگیری از واگذاری کامل شد. در واگذاری ایرانخودرو این درخواست اجرایی شد و حالا همین الگو برای سایپا نیز دنبال میشود. این یعنی دولت همچنان نقشی محدود اما نظارتی در تصمیمات استراتژیک خواهد داشت.
چرا کرمانموتور گزینه اصلی است؟
در میان گزینههای مطرح برای تصاحب کرسیهای هیأتمدیره سایپا، نام کرمانموتور بیش از سایرین به چشم میخورد. این شرکت با در اختیار داشتن سهام خرد در سایپا، یکی از اصلیترین نامزدها برای ایفای نقش پررنگتر در ساختار مالکیتی این خودروساز محسوب میشود. بررسیها حاکی از آن است که زیرمجموعههای کرمانموتور در حال حاضر حدود ۹ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارند و با توجه به سابقه فعالیت این شرکت در صنعت خودرو، تلاش میکند سهم بیشتری از مالکیت سایپا را به دست آورد؛ این بدان معناست که یک قدم از سایر رقبا جلوتر است. از سوی دیگر، سابقه این شرکت در صنعت خودرو و زیرمجموعههای فعالش، میتواند تضمینکننده استمرار تولید و مدیریت نسبی بدون ایجاد شوک در بازار باشد. از طرفی به نظر می رسد، دولت تمایل دارد سهام به یک بازیکن صنعتی معتبر واگذار شود نه صرفاً سرمایهگذار مالی.
در این میان، بابک زنجانی نیز پیشتر آمادگی خود را برای خرید سهام سایپا اعلام کرده بود. با این حال، شرط اصلی برای ورود وی به فرآیند خرید، تسویه کامل بدهیها و مطالبات معوق به دولت عنوان شده است. از آنجا که این تسویه هنوز بهطور کامل انجام نشده، گمانهزنیهایی درباره خروج نام بابک زنجانی از فهرست متقاضیان خرید سهام سایپا مطرح شده است. مسئولان دولتی نیز تسویه بدهیها را یکی از پیششرطهای اصلی پذیرش هرگونه پیشنهاد خرید اعلام کردهاند.
سناریوهای احتمالی
علاوه بر کرمانموتور و بابک زنجانی، نام شرکت ماموت خودرو و همچنین کنسرسیومی از قطعهسازان نیز در صف خریداران احتمالی سهام سایپا دیده میشود. همچنین شنیدهها از حضور یک شرکت فعال در صنایع غذایی در میان متقاضیان حکایت دارد. این ترکیب نشان میدهد که بازار خودرو جذابیت بالایی برای سرمایهگذاران بخش خصوصی و صنعتی دارد و ممکن است ورود این بازیگران جدید به مدیریت سایپا، تغییراتی در استراتژی تولید، تنوع محصولات و شبکه توزیع ایجاد کند.
موفقیت این واگذاری میتواند به افزایش شفافیت و رقابت در صنعت خودرو کمک کند. از طرف دیگر، اگر خریداران نتوانند مدیریت مناسبی اعمال کنند، ممکن است نوسانات قیمتی یا اختلال در تولید رخ دهد. در نهایت، این گام میتواند نمونهای برای واگذاری سایر خودروسازان دولتی باشد و اعتماد بخش خصوصی را به فرآیند خصوصیسازی تقویت کرد.
