تولیدکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی در ماههای اخیر با مجموعهای از چالشهای همزمان مواجه بودهاند؛ از محدودیتهای انرژی و افزایش هزینههای تولید گرفته تا دشواری تأمین مواد اولیه، رشد هزینه نیروی انسانی و کاهش مقطعی تقاضا. با این حال، برخی واحدهای تولیدی با پیشبینی شرایط، ذخیرهسازی مواد اولیه، مدیریت تولید و توسعه بازارهای صادراتی تلاش کردهاند از توقف خطوط تولید جلوگیری کنند.
تعادل |
تولیدکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی در ماههای اخیر با مجموعهای از چالشهای همزمان مواجه بودهاند؛ از محدودیتهای انرژی و افزایش هزینههای تولید گرفته تا دشواری تأمین مواد اولیه، رشد هزینه نیروی انسانی و کاهش مقطعی تقاضا. با این حال، برخی واحدهای تولیدی با پیشبینی شرایط، ذخیرهسازی مواد اولیه، مدیریت تولید و توسعه بازارهای صادراتی تلاش کردهاند از توقف خطوط تولید جلوگیری کنند. در کنار محدودیتهای انرژی، افزایش هزینههای تولید نیز به یکی از چالشهای اصلی واحدهای صنعتی تبدیل شده است. رشد هزینه نیروی انسانی، افزایش قیمت مواد اولیه و سایر هزینههای مرتبط با تولید، قیمت تمامشده محصولات را افزایش داده است.
تولید زیر فشار برق، نقدینگی و مواد اولیه
محمد رضا اسحاقی تولیدکننده محصولات آرایشی و بهداشتی در پاسخ به پرسش «تعادل» مبنی بر اینکه هزینههای تولید نسبت به سال گذشته چقدر تغییر کرده است، گفت: هزینههای تولید نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کرده و در چنین شرایطی، قیمت فروش محصولات نیز باید متناسب با افزایش هزینه تمامشده اصلاح شود. این تولیدکننده افزایش هزینههای تولید را نسبت به دوران پیش از جنگ ۲۵ درصد عنوان کرد. با این حال، افزایش قیمت محصولات تابع تصمیم مستقل تولیدکننده نیست و در چارچوب ضوابط و مصوبات مربوطه انجام میشود. به گفته او، انجمنهای مرتبط و وزارت صمت در این زمینه نقش نظارتی دارند و سازمان تعزیرات نیز بر قیمتها و فرآیند افزایش قیمت نظارت میکند. اسحاقی تأکید کرد که افزایش قیمت محصول را نباید صرفا به معنای افزایش سود تولیدکننده تلقی کرد، چرا که بخش قابل توجهی از این افزایش ناشی از رشد هزینه مواد اولیه، دستمزد و سایر نهادههای تولید است.
مواد اولیه؛ تولید فعلا بدون توقف
تأمین مواد اولیه یکی دیگر از نگرانیهای جدی صنایع آرایشی و بهداشتی است، بهخصوص در شرایطی که ورود برخی مواد اولیه با دشواریهایی مواجه شده است. با این حال، این تولیدکننده میگوید واحد تولیدی او در حال حاضر با مشکل جدی در تأمین مواد اولیه مواجه نیست و تولید به صورت کامل ادامه دارد. او توضیح داد: «تولید ما در حال حاضر به صورت کامل انجام میگیرد و در بحث تأمین مواد اولیه فعلا مشکلی نداریم.» به گفته او، بخشی از این وضعیت حاصل پیشبینی قبلی و ذخیرهسازی مواد اولیه است. تولیدکننده با توجه به احتمال ایجاد اختلال در واردات، از قبل بخشی از مواد اولیه مورد نیاز را تأمین و نگهداری کرده تا در صورت بروز مشکل، خطوط تولید متوقف نشوند. با این حال، استمرار این شرایط به حل مشکلات مربوط به ورود مواد اولیه بستگی دارد و هرگونه اختلال طولانیمدت در واردات میتواند در نهایت به افزایش هزینه تولید و قیمت محصول منجر شود.
جنگ، فروش را متوقف کرد اما خبری از سقوط بازار نیست
در بخش فروش نیز اگرچه شرایط اقتصادی و تحولات اخیر بر بازار تأثیر گذاشته، اما کاهش فروش در حدی نبوده که بتوان از سقوط تقاضا سخن گفت. این تولیدکننده با اشاره به ماهیت فصلی بازار محصولات آرایشی و بهداشتی درپاسخ به پرسش «تعادل» درخصوص کاهش فروش در دوران جنگ و پس از آن نیز توضیح داد: فروش این محصولات در طول سال روندی متفاوت دارد و با تغییر فصل، میزان مصرف نیز تغییر میکند. در تابستان و زمستان الگوی مصرف یکسان نیست و بنابراین بخشی از تغییرات فروش طبیعی است. او با اشاره به وضعیت فعلی فروش گفت: فروش شرکت نسبت به شرایط معمول مقداری کاهش پیدا کرده، اما نه به اندازهای که بتوان گفت فروش به نصف یا یکسوم رسیده است. به گفته او، روند فروش همچنان در چارچوب الگوی معمول بازار قرار دارد و در حال حاضر نگرانی جدی از بابت فروش وجود ندارد. با این حال، شرایط بحرانی اخیر نشان داد که بازار مصرف تا چه اندازه به فعالیت شبکه توزیع وابسته است. این تولیدکننده گفت در مقطعی که شرایط جنگی ایجاد شد، عملا فروش متوقف شد؛ چرا که بسیاری از مغازهها فعالیت نداشتند و شرکتهای توزیع نیز امکان انجام فعالیت معمول خود را نداشتند. همین مساله باعث شد شرکت نیز در آن مقطع تحت تأثیر قرار گیرد. اما با بازگشت نسبی فعالیت اقتصادی، روند فروش دوباره آغاز شده است. او میگوید در شرایط فعلی، خودروهای حمل شرکت به صورت روزانه بارگیری میشوند و تولید و توزیع محصولات ادامه دارد. این وضعیت نشان میدهد حتی زمانی که ظرفیت تولید یک واحد صنعتی برقرار است، اختلال در حلقههای پاییندستی زنجیره، یعنی توزیع و فروش، میتواند کل فرآیند تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
عراق، روسیه و آسیای میانه بازارهای صادراتی
توسعه صادرات یکی از راهکارهای این شرکت برای حفظ بازار و کاهش وابستگی به تقاضای داخلی بوده است. به گفته این تولیدکننده، صادرات محصولات به کشور عراق در حال انجام است و روسیه نیز یکی از بازارهای صادراتی شرکت به شمار میرود. همچنین بخشی از محصولات به کشورهای آسیای میانه و برخی کشورهای عربی صادر میشود. در شرایطی که قدرت خرید داخلی با فشارهای اقتصادی مواجه است، صادرات میتواند نقش مهمی در حفظ ظرفیت تولید ایفا کند. البته استمرار صادرات نیز نیازمند ثبات در مقررات، حملونقل، تأمین مواد اولیه و سازوکارهای مالی است.
نقدینگی؛ مشکل اصلی واحدهای صنعتی
در سطح کلانتر، یکی از مهمترین مشکلاتی که واحدهای صنعتی با آن مواجه هستند، کمبود نقدینگی است. افزایش همزمان قیمت مواد اولیه، دستمزد، انرژی، حملونقل و سایر نهادههای تولید باعث شده نیاز واحدهای صنعتی به سرمایه در گردش افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی حتی واحدهایی که بازار فروش مناسبی دارند، ممکن است به دلیل کمبود نقدینگی نتوانند با ظرفیت کامل فعالیت کنند. برای مقابله با این مشکل، طرحهایی مانند ایجاد «کلینیکهای کسبوکار» در استانها دنبال شده است. در این طرح، مشاوران متخصص وارد واحد تولیدی میشوند، وضعیت بنگاه را عارضهیابی میکنند و پس از شناسایی مشکلات، پروژههای بهبود تعریف میکنند. حمایت از این پروژهها نیز میتواند متناسب با نیاز هر واحد انجام شود؛ از کمک به تأمین مالی و فروش و بازاریابی گرفته تا افزایش بهرهوری خطوط تولید و کاهش ضایعات. این مدل میتواند به جای ارایه تسهیلات عمومی و یکسان، حمایت را به سمت مشکلی هدایت کند که واقعاً مانع فعالیت واحد تولیدی شده است. از سوی دیگر، علی مهدی پور مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان البرز نیز در جمع خبرنگاران با اشاره به آخرین وضعیت محدودیتهای برق در واحدهای صنعتی گفت: قطعی برق نسبت به «۱۹ هفته تقلیل پیدا کرد» و در هفته گذشته به دلیل افزایش گرمای هوا، شرایط اضطراری در حوزه برق ایجاد شد، اما از این هفته انتظار میرود محدودیتها دوباره به روال معمول بازگردد و خاموشیها در حدود یک روز در هفته اعمال شود. به گفته او، وضعیت برق در برخی شهرکهای صنعتی شهرستان اشتهارد به دلیل وجود مزارع خورشیدی در اطراف این شهرکها با سایر مناطق صنعتی متفاوت بوده است.
در حال حاضر شهرستان اشتهارد دارای سه شهرک صنعتی است و شهرکهای صنعتی کوثر و امید البرز از جمله مناطقی هستند که به دلیل استفاده از ظرفیت انرژی خورشیدی، در تابستان با محدودیت کمتری در زمینه برق مواجه شدهاند. مهدی پور با اشاره به تجربه اشتهارد در استفاده از انرژی خورشیدی افزود: در این شهرکها خاموشی یک روز در هفته، عمدتا در ساعات بعدازظهر تا شب، اعمال شده و وجود مزارع خورشیدی در اطراف شهرکهای صنعتی باعث شده محدودیت برق نسبت به بسیاری از شهرکهای صنعتی دیگر کمتر باشد. مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان البرز، از برنامه ایجاد شهرک تخصصی انرژی خورشیدی در اطراف شهرک صنعتی اشتهارد خبر داد و گفت: این پروژه در حال پیگیری است و امیدواریم طی سه سال آینده، این طرح در محدودهای حدود ۸۲۰ هکتار عملیاتی شود.
بر اساس برنامهریزی انجامشده، هدفگذاری برای این محدوده، ایجاد ظرفیت حدود ۵۰۰ مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی است؛ ظرفیتی که در صورت تحقق میتواند بخش قابل توجهی از نیاز صنایع منطقه را پوشش دهد و وابستگی شهرک صنعتی اشتهارد به شبکه برق سراسری را کاهش دهد. به گفته او، توسعه انرژی خورشیدی یکی از موضوعاتی است که در استان البرز به صورت جدی دنبال میشود و با توجه به حضور سرمایهگذاران فعال در این حوزه، تلاش میشود صنعتگران نیز به سمت سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر سوق داده شوند.
صنعت با زنجیرهای از فشارها مواجه است
تجربه شهرکهای صنعتی اشتهارد نشان داده است که استقرار مزارع خورشیدی در اطراف شهرکهای صنعتی میتواند بخشی از ریسک خاموشی را کاهش دهد. در مقابل، سایر شهرکهای صنعتی که از این ظرفیت برخوردار نیستند، همچنان تابع برنامههای خاموشی عمومی کشور هستند و در برخی موارد با دو روز خاموشی در هفته مواجه شدهاند. بنابراین اگر طرح ایجاد شهرک تخصصی انرژی خورشیدی در محدوده ۸۲۰ هکتاری اشتهارد و هدف تولید ۵۰۰ مگاوات برق طی سه سال آینده عملیاتی شود، این منطقه میتواند به یکی از نمونههای مهم پیوند صنعت و انرژی تجدیدپذیر تبدیل شود. البته تحقق این هدف به تأمین سرمایه، ایجاد زیرساختهای لازم، اتصال به شبکه و استمرار حمایتهای سیاستی وابسته است. آنچه از وضعیت فعلی صنایع آرایشی و بهداشتی میتوان دریافت، این است که مشکل تولیدکننده تنها یک عامل مشخص نیست. ناترازی انرژی، افزایش هزینه نیروی انسانی، رشد قیمت مواد اولیه، دشواری واردات، نیاز روزافزون به نقدینگی و نوسانات بازار، مجموعهای از فشارها را به صنعت وارد کردهاند. در چنین شرایطی، واحدهایی که توانستهاند از قبل مواد اولیه ذخیره کنند، بازارهای صادراتی خود را توسعه دهند و برای تأمین انرژی به سمت منابع تجدیدپذیر حرکت کنند، انعطاف بیشتری در برابر شوکهای اقتصادی دارند. با این حال، مساله اصلی صنعت همچنان «قابلیت پیشبینی» است. تولیدکننده برای افزایش ظرفیت، توسعه بازار، استخدام نیروی انسانی و سرمایهگذاری جدید، بیش از هر چیز به چشماندازی روشن از وضعیت انرژی، مواد اولیه، نقدینگی و قیمتگذاری نیاز دارد. اگر این پیشبینیپذیری ایجاد نشود، حتی واحدهای دارای بازار، توان تولید و ظرفیت صادراتی نیز بخش قابل توجهی از توان خود را به جای توسعه و سرمایهگذاری، صرف عبور از بحرانهای روزمره خواهند کرد.
