والاستریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد که فعالیتهای تجاری و بانکی ایران در دبی، با وجود هشدارهای آمریکا و مواضع رسمی امارات درباره توقف روابط اقتصادی با تهران، همچنان بهصورت علنی ادامه دارد و نشانهای از اجرای کامل آنچه واشنگتن «روز دی اقتصادی» علیه ایران خوانده، در دبی دیده نمیشود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، همزمان با اعلام این کارزار هشدار داده بود که واشنگتن دیگر در برابر کشورهایی که از فعالیتهای اقتصادی ایران حمایت میکنند، چشمپوشی نخواهد کرد. او مشخصاً خواستار تعطیلی شعب بانک ملی ایران شده و گفته بود ادامه فعالیت اقتصادی با ایران میتواند خطر تحریمهای ثانویه را افزایش دهد.
با این حال، بررسیهای والاستریت ژورنال در دبی نشان میدهد بانکهای ایرانی همچنان فعال هستند. از جمله، شعبه چندطبقه بانک ملی ایران در بخش قدیمی دبی همچنان به مشتریان خدمات ارائه میدهد. کارکنان این بانک گفتهاند تاکنون هیچ دستور رسمی برای تعطیلی دریافت نکردهاند و تا زمان دریافت دستور جدید، به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
بانک ملی ایران فعالیت خود در امارات را از سال ۱۹۶۹، یعنی پیش از تشکیل کشور امارات متحده عربی، آغاز کرده و اکنون دو شعبه در دبی دارد. نخستین شعبه این بانک نیز توسط حاکم دبی افتتاح شده بود.
ایرانیان مقیم دبی نیز میگویند در صورت تعطیلی بانکهای ایرانی، گزینههایی مانند نظام حواله را برای انتقال پول میان ایران و امارات در نظر گرفتهاند؛ با این حال، تاکنون نیازی به استفاده گسترده از این روشها ایجاد نشده است.
روابط ایران و امارات بهسادگی قطع نمیشود
والاستریت ژورنال تأکید کرده که جدا کردن اقتصاد ایران و امارات از یکدیگر کار سادهای نیست. روابط تجاری و انسانی دو طرف سابقهای چندصدساله دارد و صدها هزار ایرانی در امارات زندگی میکنند. بخش قابل توجهی از سرمایه و فعالیتهای اقتصادی ایرانیان نیز در دبی متمرکز است.
نیل کوئیلیام، پژوهشگر ارشد چتمهاوس، در اینباره گفته است اقتصاد کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس آنقدر با اقتصاد ایران درهمتنیده است که نمیتوان تجارت و فعالیت اقتصادی میان آنها را یکشبه متوقف کرد. به گفته او، دبی حتی در دورههای فشار حداکثری نیز توانسته به تجارت با ایران ادامه دهد و قطع کامل این روابط میتواند به اقتصاد امارات نیز آسیب بزند.
بر اساس جدیدترین دادههای سازمان تجارت جهانی، حجم تجارت میان ایران و امارات در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸ میلیارد دلار بوده است.
فشار آمریکا و ملاحظات امارات
ادامه فعالیتهای اقتصادی ایران در دبی در حالی است که وزارت امور خارجه امارات هفته گذشته اعلام کرده بود تجارت، مبادلات تجاری و تراکنشهای مالی با ایران را متوقف خواهد کرد. این موضع پس از هفتهها فشار آمریکا بر ابوظبی برای محدود کردن روابط اقتصادی با تهران اتخاذ شد.
بسنت نیز با انتقاد از ادامه این فعالیتها گفته بود دیگر قابل قبول نیست کشورها در «فضای خاکستری» به فعالیت اقتصادی با ایران ادامه دهند و هشدار داده بود کسانی که به تجارت با تهران ادامه دهند، با خطر تحریمهای ثانویه آمریکا مواجه خواهند شد.
با این حال، آمریکا منافع راهبردی گستردهای در امارات دارد. امارات یکی از شرکای مهم امنیتی واشنگتن در منطقه محسوب میشود و میزبان پایگاههای مهم نظامی آمریکا است. همچنین این کشور یکی از شرکای اصلی اسرائیل در چارچوب توافقهای ابراهیم به شمار میرود و در حوزههایی مانند سرمایهگذاری و فناوریهای پیشرفته نیز برای آمریکا اهمیت دارد.
دبی؛ میان فشار تحریمها و منافع اقتصادی
والاستریت ژورنال مینویسد در امارات، تصمیم برای قطع کامل روابط با ایران تنها یک مسئله سیاسی نیست و ملاحظات اقتصادی نیز در آن نقش دارد.
متیو لویت، مقام پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، با اشاره به نقش دبی در انتقال منابع مالی مرتبط با ایران گفته است این شهر یکی از مراکز اصلی دور زدن تحریمها محسوب میشود.
بر اساس مطالعه شبکه اجرای قوانین جرایم مالی وزارت خزانهداری آمریکا (FinCEN)، شرکتهای مستقر در دبی در سال ۲۰۲۴ حدود ۶.۴ میلیارد دلار از وجوه احتمالی مرتبط با «بانکداری سایه» ایران را جابهجا کردهاند؛ رقمی که حدود ۷۱ درصد از کل این جریان مالی در جهان را تشکیل میدهد.
دبی برخلاف ابوظبی از درآمدهای نفتی گسترده برخوردار نیست و بخش مهمی از اقتصاد آن به تجارت، خدمات مالی و جریان سرمایه وابسته است. به همین دلیل، قطع ناگهانی روابط اقتصادی با ایران میتواند هزینههایی برای خود دبی نیز به همراه داشته باشد.
در همین حال، فعالیتهای ایرانی تنها به بانکها محدود نشده است. شرکتهای هواپیمایی ایرانی همچنان پروازهای مستقیم میان ایران و امارات را انجام میدهند و رستورانها و کسبوکارهای ایرانی نیز در بخشهایی از دبی به فعالیت خود ادامه میدهند.
در مجموع، گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد که با وجود فشارهای واشنگتن و مواضع رسمی ابوظبی، پیوندهای اقتصادی ایران و دبی همچنان پابرجاست؛ پیوندهایی که به دلیل سابقه طولانی تجارت، حضور گسترده ایرانیان و منافع مالی دو طرف، بهسادگی قابل قطع نیستند.
