عربستان سعودی عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد مستقر در وین، است؛ سازمانی که ضمن ترویج استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، بر فعالیتهای هستهای کشورها نظارت میکند تا از نبود برنامههای مخفیانه تولید سلاح هستهای اطمینان حاصل شود.
به گفته دو منبع آگاه به خبرگزاری آسوشیتدپرس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با توافقی هستهای با عربستان سعودی موافقت کرده است که میتواند بهطور بالقوه امکان غنیسازی اورانیوم را برای برنامه هستهای غیرنظامی این کشور فراهم کند.
به گزارش آسوشیتدپرس، این دو منبع که به دلیل اعلامنشدن رسمی این تصمیم، مجاز به اظهارنظر علنی نبودند، گفتند انتظار میرود جزئیات این توافق اوایل روز چهارشنبه بهصورت عمومی اعلام شود.
بر اساس این گزارش، توافق یادشده قرار است ۳۰ سال اعتبار داشته باشد و شرکتهای آمریکایی نیز در توسعه برنامه هستهای عربستان مشارکت کنند. همچنین پیشبینی شده است که پس از انجام یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان، امکان احداث تأسیسات غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان سعودی فراهم شود.
با این حال، این توافق که برای بررسی به کنگره آمریکا ارائه خواهد شد، ممکن است با مخالفت برخی قانونگذاران روبهرو شود؛ مخالفانی که نگراناند کمک به عربستان برای دستیابی به خواسته دیرینهاش در زمینه غنیسازی اورانیوم، زمینهساز دور تازهای از اشاعه تسلیحات هستهای و رقابت در این حوزه شود.
عربستان سعودی عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد مستقر در وین، است؛ سازمانی که ضمن ترویج استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، بر فعالیتهای هستهای کشورها نظارت میکند تا از نبود برنامههای مخفیانه تولید سلاح هستهای اطمینان حاصل شود.
به گفته یکی از افراد مطلع، انتظار نمیرود این توافق شامل «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد؛ پروتکلی که امکان نظارت، بازرسی و راستیآزمایی گستردهتر را فراهم میکند.
اعلام احتمالی این توافق در شرایطی صورت میگیرد که جنگ آغازشده از سوی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، با هدف اعلامشده جلوگیری از توسعه توانایی تهران برای ساخت سلاح هستهای، ادامه دارد. ایران همواره تأکید کرده است که برنامه غنیسازی هستهای این کشور ماهیتی صلحآمیز دارد.
کاخ سفید و مقامهای سعودی در ریاض تاکنون به درخواستها برای اظهارنظر درباره این تصمیم، که نخستین بار روزنامه والاستریت ژورنال آن را گزارش کرد، پاسخی ندادهاند.
هم دونالد ترامپ و هم جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا، در دورههای ریاستجمهوری خود تلاش کرده بودند با عربستان سعودی برای انتقال فناوری هستهای آمریکا به این کشور به توافق برسند.
در همین حال، کارشناسان منع اشاعه تسلیحات هستهای هشدار دادهاند که وجود هرگونه سانتریفیوژ فعال در عربستان سعودی میتواند مسیر دستیابی احتمالی این کشور به برنامه تسلیحات هستهای را هموار کند. این نگرانی در حالی مطرح میشود که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پیشتر گفته بود اگر ایران به بمب اتمی دست یابد، ریاض نیز ممکن است همان مسیر را دنبال کند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز سال گذشته و اندکی پیش از سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، به این کشور سفر کرد و با همتای سعودی خود درباره توسعه صنعت انرژی هستهای تجاری عربستان گفتوگو کرد. وزارت انرژی آمریکا نیز تا اواخر سهشنبه به درخواستها برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی نداده بود.
پیشتر، عربستان سعودی و پاکستان، که دارای تسلیحات هستهای است، پس از حمله اسرائیل به قطر با هدف قرار دادن مقامهای حماس، یک پیمان دفاعی متقابل امضا کردند. پس از آن، وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد که در صورت نیاز، برنامه هستهای این کشور در اختیار عربستان سعودی قرار خواهد گرفت؛ اقدامی که بهعنوان هشداری به اسرائیل تلقی شد، زیرا اسرائیل سالهاست تنها قدرت هستهای خاورمیانه محسوب میشود.
اگرچه غنیسازی اورانیوم بهتنهایی به معنای دستیابی مستقیم به سلاح هستهای نیست و یک کشور برای ساخت چنین سلاحی باید بر مراحل فنی دیگری، از جمله استفاده از مواد منفجره قوی و هماهنگ برای چاشنی انفجاری، نیز تسلط پیدا کند، اما این فرایند مسیر دستیابی به سلاح هستهای را هموار میکند. همین مسئله یکی از دلایل اصلی نگرانی کشورهای غربی نسبت به برنامه هستهای ایران بوده است.
در مقابل، امارات متحده عربی برای ساخت نیروگاه هستهای «براکه» با همکاری کره جنوبی، توافقنامه موسوم به «توافق ۱۲۳» را با ایالات متحده امضا کرد، اما بدون آنکه به دنبال ایجاد توانایی غنیسازی اورانیوم باشد. کارشناسان منع اشاعه تسلیحات هستهای این رویکرد را «استاندارد طلایی» برای کشورهایی میدانند که به دنبال توسعه برنامههای هستهای غیرنظامی هستند.
