کد خبر: 43200

تاریخ انتشار: 09 تير 1397 00:28

تفکرات یک ذهن خلاق

از تفکرات یک ذهن خلاق برایتان خواهیم گفت. در تمامی سال‌های کاریش با برنامه‌هایی که روی آنتن صداوسیما برده، بدون اغراق جزو پربیننده‌ترین برنامه‌های استودیوی تهران بوده است.

فرشته فریادرس طی گزارشی در روزنامه تعادل نوشت:  از تفکرات یک ذهن خلاق برایتان خواهیم گفت. در تمامی سال‌های کاریش با برنامه‌هایی که روی آنتن صداوسیما برده، بدون اغراق جزو پربیننده‌ترین برنامه‌های استودیوی تهران بوده است. او را می‌توان امپراتور بدون رقیب مجریان صداوسیما خطاب کرد. او کسی نیست جز «عادل فردوسی پور.» مجری توانمندی که هر وقت برنامه ساخته، مخاطبان را با این جعبه جادویی شگفت انگیز آشتی داده است.

اما او این‌بار برنامه جدید «بیست هجده» را با موضوع جام جهانی، روی آنتن برده و توانسته میلیون‌ها بیننده ایرانی را پای گیرنده های تلویزیونی بکشاند. این ویژه برنامه که از 21 خردادماه روی آنتن صدا وسیما رفته، آیتم‌های مختلفی را در بردارد که در بخشی از آن به معرفی کشورهای حاضر در این رویداد بزرگ ورزشی می‌پردازد. از آنسو، تعدادی از هنرمندان و بازیگران، نریشن و گویندگی این بخش را بر عهده‌ دارند. اما همه جذابیت های این برنامه مانع از این نشده که مخالفان فردوسی پور او را به نقد نکشانند؛ به طوریکه بارها در بوته نقد و حتی در مظان اتهام قرار گرفته است. اما پرسش اینجاست که چرا «عادل» صدا وسیما متفاوت و بدون رقیب است؟ و براستی تفاوتش با بقیه در چیست؛ در اجراء یا در ذهن خلاقش؟ پاسخ به این پرسش شاید خیلی سخت نباشد؛ چراکه هم در اجرا متفاوت بوده و هم در تفکراتش. شاید همین تفاوت‌ها بوده که او را یکه تاز میدان صدا، تصویر و اجرا کرده است.

به نظر می رسد، «عادل» علاوه بر قواعد اجرا، قواعد بازی را هم خوب می‌داند. او می‌داند کی، کجا و چگونه باید انتقاد کند؛ درست مثل فاکتورهای خبری که یک خبرنگار باید بداند. «عادل»، با اجرای متفاوت و راحتش، مخاطب را با خود همراه می‌کند. برنامه‌هایش یکنواخت نیست و حوصله‌ات سر نمی‌رود. او در عین حال، مرزبندی‌ها را هم خوب می‌شناسد؛ مرز میان «فوتبال و سیاست». مرزی‌بندی که این روزها از سوی برخی رسانه‌ها مورد انتقاد قرارگرفته، که باید از سوی عادل شکسته شود و او در برنامه پرببینده‌اش به مباحث سیاسی و تنش‌های بین المللی بپردازد.  اما او هوشمندانه اسیر چنین انتقاداتی نمی شود. می‌داند که او صاحب یک جایگاه ورزشی است نه سیاسی. البته او از ضعف‌ها، کمبودها و برخی پشت پرده‌های فوتبالی نیز سخن می‌گوید، اما در عین حال، مراقب است از خط قرمزها عبور نکند. همه اینها را که کنار هم می‌گذاریم، افسوس می‌خوریم چقدر از این عادل‌ها در عرصه سیاست و اقتصاد کم داریم.  البته همه اینها باعث نمی‌شود که چشممان را بر روی نقاط ضعف برنامه‌هایی که او می سازد ببندیم و چیزی نگوییم؛ به قول سعدی، «تا مرد سخن نگفته باشد/عیب و هنرش نهفته باشد.»

انتقادات به «بیست هیجده»؟

از همین‌رو، اجازه بدهید از دریچه دید مخاطبان، برنامه فوتبالی «بیست هیجده» عادل فردوسی پور را به نقد بکشانیم. وقتی قرار است عادل مجری یک برنامه ورزشی آنهم در یک تورنمنت بزرگ جهانی باشد، قطعا سیل بسیاری از مخاطبان را با خود همراه می سازد، اما نباید فراموش شود، که جدای از یک اجرای خوب، برنامه باید آیتم های جذاب داشته باشد تا حوصله مخاطب سر نرود؛ چون زمانش طولانی است؛ اما به نظر می‌رسد، برنامه تنوع زیادی ندارد و کمتر به حواشی فوتبالی می‌پردازد، چیزی که علاقمندان دوست دارند.  از دیگر انتقادات، وجود گزارشگرانی است که حوصله ات را سر می‌برند تا یک بازی را گزارش دهند؛ گزارشگرانی که یا آنقدر جو بازی آنها را می‌گیرد که با تکرار یکسری جملات، اعصاب تماشاگران را بهم می ریزد، یا آنقدر بی‌حوصله بازی را گزارش می دهند، که بیننده ممکن است پای گیرنده خوابش ببرد.

اما در اینجا می خواهم نوک پیکان انتقاد را به سمت فردوسی‌پور نشانه بگیرم؛ او پیش از شروع جام جهانی قول داده بود، که پای ستاره‌های بین‌المللی را به این برنامه می کشاند. وعده ای که اما با کارشکنی های برخی از عوامل صداوسیما منتفی شد و ببیندگان یکبار دیگر از حق طبیعی شان محروم شدند.  البته او در اولین گام «ساموئل اتوئوی» کامرونی را به برنامه‌اش آورد. اما همه ماجراها و حاشیه‌ها متوجه میهمان ویژه بعدی عادل در روز بازی ایران مقابل اسپانیا یعنی

« کارلوس پویول» شد. بازیکنی که با وجود سفر به ایران، حضورش در برنامه به دلایل عجیب و غریبی میسر نشد و پس از آن بود که صدا و سیما رسما اعلام کرد حضور میهمان خارجی در این برنامه از این به بعد ممنوع است. از این رو،  فردوسی‌پور برای انتخاب میهمانانش با محدودیت مواجه است و تنها از بین هموطنان اجازه انتخاب دارد.

در عین حال، اگر فردوسی پور بهترین‌گزارشگر فوتبال رسانه ملی نباشد، در زمره بهترین‌ها قرار دارد؛ تسلط کامل و حرفه‌ای به میدان و گزارش متن به جای فرع‌های بی‌اهمیت، او را در این سال‌ها متمایز کرده و عادل توانسته خود را در این سطح حفظ کند. همین نیز باعث شده تا انتظارات از وی بالا باشد و مردم با میزان‌هایی دیگر به نقد عملکرد وی بپردازند. این اتفاق اما در روز بازی برابر مراکش، با تردیدهایی جدی مواجه شد. چرا که به گفته برخی از منتقدین، یک مجری نباید حس منفی و اضطراب را به مخاطبین انتقال دهد. کاری که به گفته آنها عادل در بازی ایران با مراکش انجام داد. البته در مقابل برخی همچنان او را بهترین گزارشگر می دانند، که باید گزارش بازی ها را به او سپرد.

از سوی دیگر، انتقاداتی به  برنامه «بیست هیجده» که این روزها به مناسبت جام جهانی روسیه روی آنتن شبکه سوم سیما می رود، نیز وارد است. این  برنامه جذاب و فراگیر توانسته طیفی از مردم را با خود همراه کند. این برنامه اما یک بخش جذاب دیگر هم دارد؛ آنهم مراسم قرعه کشی است.  در  همین زمینه اپلیکیشن جام۲۱ (جام جهانی ۲۰۱۸) نیز به کاربران و علاقه‌مندان به این رویداد بین‌المللی عرضه شده است. این اپلیکیشن دارای ویژگی‌های بسیار زیادی است و مهم‌تر از همه این موارد جوایز ویژه‌ای‌ست که فردوسی‌پور و اسپانسر برنامه ۲۰۱۸ برای شرکت کنندگان آن در نظر گرفته‌اند. مهم‌ترین کاربرد این اپلیکیشن، پیش بینی تمام بازی‌های جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه است و کاربران می‌توانند با پیش بینی رایگان( برخلاف دیگر اپلیکیشن‌های مشابه) جوایز میلیونی دریافت کنند. اما برخی با انتقاد از این موضوع، دعوت از بینندگان برای شرکت در مسابقه و قرعه‌کشی با دادن وعده جوایز چندین میلیونی در این برنامه، را برخلاف رسالت صداوسیما در جهت ترویج اقتصاد مقاومتی و دوری از ‌اشرافی‌گری می دانند. به گفته آنها فضای برنامه به مراسم بلیت بخت‌آزمایی شباهت می‌یابد.

اما انتقاد دیگر در این بخش اینکه، علی‌رغم راحتی و سهولت بسیار بالای پیش بینی موجود در این اپلیکیشن، ظاهرا عوامل برنامه فراموش کرده اند، همه گوشی‌های تلفن همراه امکان اجرای این برنامه را ندارند. اگرچه این طیف از مخاطبان می‌توانند از طریق پیامک در قرعه‌کشی شرکت کنند، اما موضوع اینجاست که طی هفته اخیر، نتایج امتیازات کسانی که در مسابقه به صورت پیامکی شرکت می‌کنند، برای آنها ارسال نمی‌شود. برهمین اساس عوامل برنامه باید به منظور همراهی مخاطبان، در راستای رفع ایرادات برنامه گام بردارند.

انتقاد دیگری که به برنامه «بیست‌هیجده» از سوی مخاطبان و حتی برخی از چهره های معروف ورزشی نیز مطرح می‌شود، وضعیت تبلیغات تلویزیون در این برنامه است. به گفته این طیف از منتقدین، «نحوه زمان بندی تبلیغات، حضور کارشناسان و میزان فرصت برای صحبت کردن» اشکال دارد. موضوعی که ظاهرا خود مورد انتقاد خود فردوسی پور است؛  به طوریکه در پاسخ به این انتقاد مهدوی‌کیا، گفته بود: «جانا سخن از دل ما می‌گویی.»

برنامه تلویزیونی 2018 از نگاه مخاطبان

مهدی بیک| نحوه پخش برنامه‌های ورزشی در صدا و سیما تابعی از سایر تحرکاتی است که این رسانه در مواجهه با موضوعات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... از خود بروز می‌دهد؛ رفتاری جناحی که ناشی از نبود رقابت در بخش رسانه‌های تصویری در ایران است. در این میان برنامه‌هایی که «عادل فردوسی‌پور» تهیه‌کنندگی آن را به عهده می‌گیرد یک تفاوت ساختاری با دیگر برنامه‌های ورزشی صدا وسیما دارند؛ رفتار حرفه‌یی و غیرهیجانی او در مواجهه با رقابت‌های ورزشی باعث شده تا مردم به برنامه‌هایی که نام «فردوسی‌پور» را به عنوان تهیه‌کننده بر تارک خود دارد؛ اعتماد کنند. از این رو، برنامه 2018 را می‌توان یک‌گام رو به جلو در برنامه‌های خلاقانه تلویزیون دانست. برنامه‌یی که تلاش می‌کند از نظر کیفی به مطالبات بینندگان پاسخ دهد؛ البته رفتارهایی از جنس رفتار مدیران شبکه سه در ممانعت از حضور پویول در برنامه 2018 نشان داد که عادل چه دشواری‌هایی برای روی آنتن بردن یک برنامه خوب دارد؛ دشواری‌هایی که در دقیقه 90 جلو حضور پویول در برنامه را با وجود اعلام قبلی می‌گیرد.

محمد غلامی| افزایش حجم تبلیغات در ویژه برنامه «بیست - هیجده» جام جهانی 2018 روسیه باعث شد تا جذابیت این برنامه کاهش یابد. به گونه‌یی که پیش از بازی ایران و مراکش، اگرچه «اتوئو» بازیکن سرشناس کامرونی مهمان برنامه بود، اما عملا نقشی در جذابیت آن نداشت؛ چراکه بیش از بیان یک یا دو جمله به او فرصت داده نشد و زمان زیادی از برنامه به تبلیغات اختصاص یافت! از سوی دیگر حجم تبلیغات اینقدر بالاست که دیگر مخاطب رغبت نمی‌کند ارتباط خوبی با برنامه برقرار کند. در حالی که عوامل این برنامه پیش از این نشان داده بودند که توانایی جذب مخاطب را دارند و این کار برای آنها در زمان برگزاری جام جهانی فوتبال خیلی ساده‌تر است.

مهدی حاتمی|حجم بالای تبلیغات بازرگانی، در برنامه‌یی که بازی‌های جام 21 را از دریچه دوربین صدا وسیما بخش می‌کند، خیلی خوشایند نیست. کارشناسان برنامه در لابه لای تبلیغات اپلیکیشن، مایع ظرفشویی و بانک، تنها فرصت این را دارند که در حد رفع تکلیف، تحلیلی از بازی‌ها آن هم به صورت بسیار مختصر داشته باشند، بعد هم تریبون به مجری سپرده می‌شود. از این‌رو، مخاطب تحلیل خیلی جامعی از بازی‌ها دریافت نخواهد کرد.

مرجان محمدی| برنامه «بیست - هیجده» ویژه برنامه جام 21 را می‌توان یکی از پربیننده‌ترین برنامه فوتبالی در این روزها نام برد که از شبکه سه سیما روی آنتن می‌رود. این برنامه که قصد داشت با دعوت از بزرگان فوتبال دنیا و کارشناسان خارجی محبوبیتش را در بین مخاطبان افزایش دهد، اما به یک‌باره عدم حضور‌«کارلوس پویول» با وجود آنکه عادل فردوسی‌پور نوید حضورش را داده بود، موجی از انتقادات به راه افتاد. البته دلایل عجیب و غریب و متفاوتی برای عدم حضور این بازیکن اسپانیایی مطرح شد، که خیلی نتوانست مخاطبان را اقناع کند و این بازیکن با اخلاق دنیای فوتبال خیلی بی‌سر وصدا ایران را ترک کرد. این در حالی است که این حرکت خلاقانه آن هم در یک برنامه ورزشی پربیننده می‌رفت تا تحول اساسی را در برنامه‌سازی رقم بزند. اما افسوس که در نطفه خفه شد تا همچنان حسرت برنامه‌سازی‌های خوب و مهیج بر دل ایرانیان باقی بماند.

بهاره محبی| عادل فردوسی‌پور نماینده انتظارات جامعه ایران از صدا وسیمای ملی است، کسی که می‌داند برای حذف شدن زیادی بزرگ است، پس در قلب این قلعه نفوذناپذیر که گاه هیچ نسبتی با احساسات و تحولات جاری در سطح جامعه ندارد صدای مردم می‌شود. او برای این نمایندگی راه دشواری را طی می‌کند؛ مدرکش بغض فرو خورده «عادل» در شب بازی حساس ایران و اسپانیا بود، شبی که تمام تلاش‌هایش برای دعوت از کاپیتان سابق تیم ملی اسپانیا برای حضور در برنامه 2018 بی‌ثمر ماند و او با وجود نارضایتی شدید از تصمیم برخی مدیران صداوسیما به خاطر احترام به خواسته مردم باز هم مقابل دوربین صدا و سیما بنشیند و از لزوم کنار گذاشتن اختلافات به امید نتیجه گرفتن تیم ملی بگوید.

آزاده کاری| دو دهه پیش، زمانی که شبکه ورزش راه‌اندازی شد، کسی فکر نمی‌کرد این شبکه در آینده مجبور خواهد بود، جور دیگر شبکه‌های تلویزیون را به دوش بکشد. اما ویژه برنامه جام جهانی 2018 که این روزها از این شبکه پخش می‌شود، توانسته میلیون‌ها ببیننده را پای تلویزیون بکشاند. برنامه‌یی که بدون اغراق به خوبی توانسته با شبکه‌های فارسی زبان خارجی رقابت کند، به‌طوری که بسیاری ترجیح می‌دهند مسابقات جام جهانی را از این شبکه دنبال کنند. اما بدون شک حضور «عادل فردوسی‌پور» گزارشگر موفق برنامه 90 به عنوان مجری برنامه «بیست – هیجده» جذابیت برنامه را دوچندان کرده است. از دیگر نکات مثبت این برنامه دعوت از کارشناسان خبره برای تحلیل بازی‌هاست.

اما در پایان این نوشتار بد نیست بگوییم،  هرچند برخی به دنبال این هستند تا بعضا فردوسی پور را وارد حاشیه‌های سیاسی کنند، اما او با هوش وافرش به خوبی توانسته خود را تا کنون از این تله برهاند.